Zencefilin Yararları ve Zencefilin Zararları. Aromatik yağ bakımından zengin, tropikal bir kök bitkisi olan zencefil soğuk algınlığı, grip, nezle gibi hastalıkların belirtilerini, baş ağrılarını ve regl dönemi ağrılarını azaltmak amacıyla yaygın olarak kullanılmaktadır. Taze zencefil B6 vitamini, C vitamini, demir, kalsiyum, magnezyum, potasyum, fosfor, manganez ve lif yönünden yüksek besin değerlerine sahiptir.
Zencefil kökleri, mide kaynaklı sindirim sorunlarının giderilmesinde kullanılmaktadır. Seyahat sırasında, gebelikte ve kemoterapisi sebebiyle meydana gelen mide bulantısı ve kusmanın önlenmesi ve edavisinde kullanımıyla bilinir.
Zingiber officinale bitkisinin köklerinden elde edilen zencefilin hazırlanış biçimine göre siyah ve beyaz olmak üzere iki preparatı bulunmaktadır. Siyah zencefil, bitki köklerinin kaynar suda haşlanarak güneşte kurutulması yoluyla elde edilirken; daha kaliteli olan beyaz zencefil ise, bitki köklerinin doğrudan güneşte kurutulmasıyla elde edilir.
Zencefilin Kullanımı ve Zencefil Yararları
Zencefille ilgili son yıllarda yapılan araştırmalar bu bitkinin iltihap ve ağrı giderici, iritabl bağırsak sendromu sorunlarını hafifletici, mide ülserinin tedavisinde, mikrobiyal enfeksiyonlarda ve kalp-damar rahatsızlıklarında olumlu etkilere sahip olduğunu göstermektedir. Tedavide kabuğu soyulmuş, parmak uzunluğunda kesilmiş, taze veya kurutulmuş rizomları, bunlardan hazırlanan etkili dozda preparatlar kullanılır.
Bulantı ve Kusma
Zencefilin taşıt tutmasına olan etkisinin incelendiği bir araştırmada yolculuktan iki saat önce alınan zencefilin etkili olduğu saptanmıştır. Diğer bir çalışmada zencefilin hareket hastalığında bulantıyı önleyici etkisi diğer bulantı ilaçlarıyla karşılaştırılmıştır. Bir gruba zencefil, bir gruba da diğer bulantı ilaçları verilmiştir. Daha sonra kişilere döner sandalye üzerinde hızlı bir şekilde dönme ve sallama hareketi uygulanmıştır. Zencefil kullanan gruptakiler, ortalama 5,5 dakikalık bir tahammül gösterirken, diğer ilâçların verildiği grupta ise bu süre 3,5 dakika olmuştur.
Zencefilin ameliyat sonrası ortaya çıkan bulantı ve kusmalar üzerindeki etkisi, 60 ve 120 kişilik hasta grupları üzerinde araştırılmış ve her iki çalışmada da ameliyat sonrası görülen bulantı ve kusmaların zencefil kullanımıyla önlenebildiği tespit edilmiştir. Araştırmalar zencefilin, olası etki mekanizmasının, sindirim sistemi ve merkezi sinir sistemi üzerinden oluşabileceğini göstermektedir.
Gebelik dönemindeki bulantı ve kusmanın azaltılmasında da etkilidir. Dört eşit kısma bölünmüş olarak günlük toplam 1 gram alınabilmekle beraber bunun doktor gözetiminde kullanılması daha doğru olur. Çünkü bu bitkinin rahim hareketlerini artırıcı özelliği olduğu için yanlış doz kullanımı düşüğe neden olabilir.
Helicobacteri Pylori
Zencefilin insanlarda hastalığa neden olan çeşitli bakteriler ve mayalar üzerinde etkileri de incelenmiştir. Etkili olduğu mikroorganizmalar arasında, başlıca ülser etkenlerinden biri olan Helicobacteri pylori bulunmaktadır. Özellikle uçucu bileşenleri olan gingerollerin çeşitli helikobakter tipleri üzerinde etkili olduğu görülmüştür.
Osteoartrit
Klinik bir çalışmada iki farklı zencefil türünün belirli oranlarda karıştırılmasıyla üretilen ilaç, 261 osteoartrit hastasına 6 hafta boyunca verilmiş ve süre sonunda yapılan değerlendirmede plasebo grubuna göre hastaların şikayetlerde belirgin bir azalma tespit edilmiştir. 2007′de yapılan deneysel bir çalışmada zencefilin iltihaba neden olan COX-2 ve PGE-2 gibi bazı etkenler üzerinde etkili olduğu saptanmıştır.
Zencefil kireçlenme ağrısı olan kişilere de yararlı olmaktadır. Bir çalışmada kireçlenmesi olan hastaların 4 ila 36 hafta boyunca günlük 30 mg.’dan 500 mg.’a kadar zencefil alımı kalça ve dizlerde hareketten dolayı ortaya çıkan ağrının azalmasına neden olmuştur. Araştırmacılar zencefilin, kas ve eklemlerde olan şişme ve ağrıyı azaltmaya yardımcı olan önemli bir madde olduğunu belirtmişlerdir.
Anti Kanser
ABD’deki Michigan Üniversitesi uzmanları tarafından yapılan araştırmalar, zencefilin kanser tedavisinde rol oynayabileceğini göstermiştir. Deneylerde, toz haldeki zencefil suda eritilerek kanserli hücreye uygulanmış ve zencefilin kanserli hücreyi öldürdüğü ve kanserli hücrelerin kemoterapiye karşı direnç kazanmasını önlediği saptanmıştır. Minnesota Üniversitesi uzmanlarınca yapılan diğer bir araştırmaya göre zencefil, kolorektal kanser hücrelerinin büyümesini yavaşlatmaktadır. Bir hayvan deneyinde zencefildeki 6-gingerol bileşeninin farelerde tümör hücrelerine doğrudan verilmesiyle tümör hücresinin kan ile beslenmesini engellediği ve tümörün ölmesini sağladığı tespit edilmiştir.
Araştırmalar zencefilin kemoterapinin yan etkilerini azalttığını da göstermiştir. Amerikan Birliği Klinik Onkoloji’nin 2009’daki yıllık toplantısında sunulan raporda, meme kanseri olan hastalara standart şekilde verilen kusmayı engelleyen ilaca 0.5 gr. ve 1.0 gr. zencefil eklenmiştir. Hastalara kemoterapi tedavisinden 3 gün önce ve 3 gün sonra günde iki kez zencefil ekstresi verilmiş; mide bulantısı plasebo grubuna göre yaklaşık %40 azalma göstermiştir.
Zencefil Çayı Nasıl Yapılır? 1 kahve kaşığı toz zencefil rizomunun üstüne bir fincan kaynar su döküldükten sonra, 5-10 dakika üstü kapalı olacak şekilde demlenir, süzülür ve yemeklerden önce birer fincan içilir.
Zencefilin Zararları Nelerdir?
Zencefil güvenli olarak kabul edilen bir bitki olmakla birlikte yüksek oranda kullanılması önerilmemektedir. Yüksek oranda alınması halinde mide ekşimesi, günlük 6 gramın üstündeyse midede tahriş meydana gelebilir. Yüksek oranda alımı kan sulandırıcı ya da pıhtılaşma önleyici ilaçlarla etkileşme olasılığına neden olabilir. Küçük safra taşlarının olması durumunda, zencefil rizomunun karaciğerden safra yapımını uyaran ve safra kesesinin boşalmasını sağlayan etkisi sebebiyle taş ilerleyip safra yollarını tıkayarak safra koliğine yol açabileceğinden kullanılmamalıdır. İki yaşından küçüklere verilmemelidir.
